Dynastia panująca w Nicei w latach 1204 – 1261. Założycielem dynastii był Teodor Laskarys, zięć cesarza bizantyńskiego Aleksego III Angelosa. Po zdobyciu Konstantynopola w roku 1204 przez krzyżowców założył on państwo nicejskie w Azji Mniejszej. W czasie panowania łacinników w stolicy Bizancjum środowisko to skupiło wokół siebie tradycje i poczucie legitymizmu państwa bizantyńskiego, co pozwoliło wkrótce Teodorowi zastąpić tytuł despoty tytułem cesarza. Wzbudziło to reakcje nie tylko Cesarstwa Łacińskiego, lecz także Seldżuków, u których schronił się Aleksy III i kwestionował teraz prawa swego zięcia do tytułu cesarza. Młode państwo odniosło w roku 1211 zwycięstwo nad Seldżukami w bitwie pod Mendrem, sułtan poległ, a Aleksy III wpadł w ręce Teodora i został zamknięty w jednym z klasztorów. Po małżeństwach z Anną z Angelosów i Filippą, władczynią Małej Armenii, Teodor pojął za żonę Marię de Courtenay, która była córką cesarzowej Jolanty i siostrzenicą cesarzy łacińskich. Teodor I Laskarys zmarł w roku 1222. Korona przeszła na jego zięcia, Jana III Watazesa (1222 – 1254), który poślubił Irenę, córkę Teodora z pierwszego małżeństwa. Podczas długiego panowania istotnie wzmocnił swe państwo. Pomyślnie też ułożyły się stosunki z innymi państwami, dlatego w roku 1242 mógł podjąć działania przeciwko Janowi Angelosowi i jego państwu tesalonickiemu. Mimo iż kampania została zatrzymana przez atak Mongołów na Azję Mniejszą, to skutki jej okazały się nad wyraz pozytywne, gdyż państwo zachodnio-greckie zrezygnowało ze schedy po cesarstwie bizantyńskim, uznając za jego spadkobiercę cesarza Nicei. Jan Watatzes prowadził roztropną politykę dynastyczną, wydając wnuczkę Marię za despotę Epiru, Nicefora I. Poszukiwał też wsparcia na Zachodzie, zwłaszcza u papieża i cesarza Fryderyka II Hohenstaufa. Jan III znacznie powiększył terytorium swego państwa, także na Bałkanach. Stworzył więc realne przesłanki do odzyskania Konstantynopola i pełnej restytucji cesarstwa. Sprzyjała temu także naprawa stosunków ekonomicznych, zasobność skarbu i liczna armia. Po śmierci Jana III tron objął jego syn Teodor II (1254 – 1258). Kontynuował on politykę ojca, tworząc jednocześnie z Nicei centrum naukowe, w pracach którego sam cesarz chętnie uczestniczył. Krótkie panowanie nie wystarczyło, aby dokonać przełomu, było jednak krokiem do odnowienia cesarstwa. Kiedy Teodor zmarł w sierpniu 1258 roku, tron przypadł jego siedmioletniemu synowi Janowi IV, w imieniu którego regencję sprawował Georgios Muzalon. Wzbudziło to jednak gwałtowną reakcję arystokracji, która doprowadziła do zamachu i uczyniła regentem Michała (VIII) Paleologa. Na początku 1259 roku otrzymał on ostatecznie koronę i tytuł współcesarza. Jedyną poważną siłę, która mogła powstrzymać restytucję cesarstwa bizantyńskiego, stanowiła Wenecja. W związku z tym Michał zawarł w roku 1261 rozumienie z Genuą, uzyskując obietnicę pomocy militarnej. Okazała się ona jednak zbędna, gdyż wódz bizantyński Aleksy Strategopulos, który miał wzmocnić garnizony w Tracji, wykorzystał fakt, że Konstantynopol pozostał niemal bez załogi łacinników i 25 lipca 1261 roku zajął miasto. Baldwin II zdołał zbiec, ale nie mógł już skutecznie zareagować. W sierpniu Michał VIII triumfalnie powrócił do stolicy. We wrześniu uroczyście koronowano Michała i jego żonę Teodorę z bocznej linii Laskarysów. Ich trzyletni syn Andronik ogłoszony został basileusem, co zapowiadało nową politykę dynastyczną. Jan IV został oślepiony i nie odegrał już żadnej roli politycznej.