Dynastia Paleologów

Dynastia panująca Bizancjum w latach 1258 – 1453. Założycielem dynastii był Michał VIII, którego kariera rozpoczęła się wraz z odsunięciem od władzy w 1258 roku regenta Georgiosa Muzalona, który sprawował ją w imieniu małoletniego Jana IV Laskarysa. Na początku 1259 roku Michał otrzymał koronę i tytuł współcesarza. Po odsunięciu Baldwina II (25 VII 1261), w sierpniu mógł tryumfalnie powrócić do stolicy. We wrześniu uroczyście koronowano Michała i jego żonę Teodorę z bocznej linii Laskarysów. Ich trzyletni syn Andronik ogłoszony został basileusem, co zapowiadało nową politykę dynastyczną. Do głównych zadań politycznych nadal należała rewindykacja bizantyńskich posiadłości na Bałkanach, zagarniętych w większości przez Serbów i Bułgarów, oraz odzyskanie Grecji, pozostającej w rękach łacinników. Michał potrafił prowadzić politykę światową i wielokrotnie trzymał w szachu niebezpiecznych sąsiadów, zawierając porozumienia ze Złotą Ordą i Mamelukami, zwodził też obietnicami papieża. Kwestia unii kościelnej należała do palących i dzieliła dynastię, doprowadzając do licznych intryg i ostatecznie do konsolidacji państw Zachodu przeciwko Bizancjum. Po śmierci Michała VIII cesarzem został Andronik II (1282 – 1328). Nie potrafił on prowadzić tak skutecznej polityki jak ojciec, ale i ogólna sytuacja Bizancjum uległa gwałtownemu pogorszeniu. Pojawiły się poglądy, reprezentowane zwłaszcza przez drugą żonę Andronika, Irenę (Jolantę z Montferratu), o koniecznym podziale cesarstwa między synów. Kryzys idei jedności imperium zbiegł się z poważnym kryzysem ekonomicznym. Przesądzało to o powolnym spadku znaczenia cesarstwa. W roku 1321 Andronik II zmuszony był uznać aspiracje swojego wnuka Andronika III i oddać mu we władanie Trację oraz część Macedonii. Wkrótce przyznał mu także tytuł współcesarza i koronował go w 1325 roku, w roku 1328 musiał w całości zrzec się władzy na rzecz wnuka. Zmarł zamknięty w klasztorze w 1332 roku. Andronik III zmarł w roku 1341. Pretensje do regencji w imieniu jego małoletniego syna Jana V zgłosiła wówczas wdowa Anna Sabaudzka i Jan Kantakuzen, który obwołany został cesarzem, jednak sam uznawał Jana za prawowitego władcę. Stan wojny domowej zachęcał sąsiadów do zaatakowania cesarstw. Kantakuzen pragnął prowadzić własną politykę dynastyczną i w roku 1354 podniósł do godności cesarza swego syna Mateusza. Jesienią tego roku Jan V zmusił go jednak do ustąpienia i zamknął w klasztorze. Jan V wyznaczył na następcę Manuela i w roku 137 nadał mu godność współcesarza. Po śmierci Jana ( 1391) Manuel II napotkał opozycję bratanka Jana VII. W roku 1399 Manuel, zabiegając o pomoc, wyruszył w podróż do krajów Zachodu, gdzie na wielu dworach zrobił znakomite wrażenie. Podróż ta sprawiła jednak, że całość władzy spoczęła w rękach Jana VII. Manuel zmarł w 1425, przekazawszy już wcześniej władzę swemu synowi Janowi VIII (1425 – 1448). Klęska cesarstwa wobec naporu Turków była już wówczas przesądzona. Jan VIII również postanowił w roku 1437 szukać pomocy na Zachodzie. Zmarł w 1448r. i władza przeszła wówczas w ręce Konstantyna XI Dragasza. Turcy przypuścili ostateczny atak na Konstantynopol 29 maja 1453 roku. Ostatni z Paleologów i ostatni cesarz bizantyński znalazł śmierć na murach obronnych swego miasta.

Polecane strony